Cách nhận diện đúng chiết khấu thương mại

Chiết khấu thương mại là khoản giảm giá bán cho khách hàng theo chính sách đã thỏa thuận, thường căn cứ vào số lượng mua, doanh số tích lũy hoặc điều kiện thương mại cụ thể. Chính sách nên được thể hiện trong hợp đồng, phụ lục, báo giá, quy chế bán hàng hoặc chương trình chiết khấu.

Cách lập hóa đơn và kê khai thuế GTGT phụ thuộc vào thời điểm xác định được khoản chiết khấu:

Trường hợp	Bản chất	Cách xử lý chính
Chiết khấu theo từng lần mua	Mức giảm được xác định ngay khi bán hàng	Thể hiện trực tiếp trên hóa đơn của lần bán đó; tính thuế GTGT trên giá đã giảm
Chiết khấu căn cứ số lượng hoặc doanh số lũy kế	Chỉ xác định được khi kết thúc kỳ hoặc đạt ngưỡng	Điều chỉnh trên hóa đơn lần mua cuối cùng, kỳ tiếp theo hoặc lập hóa đơn điều chỉnh kèm bảng kê
Giảm giá do hàng lỗi, kém chất lượng	Điều chỉnh giá của giao dịch đã phát sinh, không phải chiết khấu theo doanh số	Lập hóa đơn điều chỉnh giảm giá và thuế GTGT tương ứng
Chiết khấu thanh toán	Ưu đãi do thanh toán sớm hoặc đúng điều kiện thanh toán	Thông thường không làm thay đổi giá tính thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ

Tên gọi trên chứng từ không quyết định hoàn toàn cách xử lý. Cơ quan thuế có thể xem xét bản chất giao dịch, điều kiện hưởng, thời điểm xác định và hồ sơ chứng minh. Vì vậy, doanh nghiệp không nên gọi mọi khoản hỗ trợ hoặc hoàn tiền cho khách hàng là chiết khấu thương mại.

Căn cứ pháp lý và tình trạng hiệu lực

Ảnh minh hoạ: Chiết khấu thương mại kê khai thuế GTGT thế nào?

Đối với hóa đơn và giao dịch phát sinh theo hệ thống pháp luật hiện hành, doanh nghiệp cần đối chiếu các văn bản sau:

Văn bản	Nội dung liên quan	Tình trạng áp dụng
Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15	Nguyên tắc xác định giá tính thuế, thuế đầu ra và điều kiện khấu trừ thuế đầu vào	Đang có hiệu lực; áp dụng theo thời điểm hiệu lực của từng quy định
Nghị định số 181/2025/NĐ-CP	Quy định chi tiết thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng	Đang có hiệu lực từ ngày 01/07/2025
Nghị định số 123/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 70/2025/NĐ-CP	Lập hóa đơn đối với hàng hóa, dịch vụ có chiết khấu thương mại; xử lý hóa đơn điều chỉnh	Đang có hiệu lực; nội dung sửa đổi của Nghị định số 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/06/2025
Thông tư số 32/2025/TT-BTC	Hướng dẫn thực hiện một số nội dung về hóa đơn, chứng từ theo Nghị định số 123/2020/NĐ-CP và Nghị định số 70/2025/NĐ-CP	Đang có hiệu lực từ ngày 01/06/2025, thay thế Thông tư số 78/2021/TT-BTC
Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và Nghị định số 126/2020/NĐ-CP cùng các văn bản sửa đổi	Nguyên tắc kê khai, khai bổ sung và xử lý sai sót về thuế	Đang có hiệu lực theo phạm vi quy định còn áp dụng

Khoản 6 Điều 10 Nghị định số 123/2020/NĐ-CP, sau khi được sửa đổi bởi Nghị định số 70/2025/NĐ-CP, là căn cứ trực tiếp cần kiểm tra khi lập hóa đơn chiết khấu thương mại. Quy định cho phép khoản chiết khấu căn cứ vào số lượng hoặc doanh số được điều chỉnh trên hóa đơn của lần mua cuối cùng, kỳ tiếp sau hoặc bằng hóa đơn điều chỉnh kèm bảng kê các hóa đơn cần điều chỉnh.

Một số tài liệu cũ vẫn viện dẫn Thông tư số 219/2013/TT-BTC hoặc Thông tư số 39/2014/TT-BTC. Khi xử lý chứng từ hiện tại, doanh nghiệp không nên sử dụng các hướng dẫn cũ làm căn cứ duy nhất mà phải đối chiếu Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15, Nghị định số 181/2025/NĐ-CP và hệ thống quy định hóa đơn hiện hành. Có thể tham khảo thêm phần tổng hợp quy định về kê khai thuế GTGT để xác định đúng hồ sơ và kỳ khai.

Cách lập hóa đơn chiết khấu thương mại

Chiết khấu được xác định ngay theo từng lần mua

Nếu khách hàng đủ điều kiện hưởng chiết khấu ngay tại thời điểm bán hàng, hóa đơn phải thể hiện giá bán sau chiết khấu hoặc thể hiện rõ giá bán, khoản chiết khấu và giá tính thuế sau khi giảm.

Thuế GTGT được tính trên giá đã trừ chiết khấu thương mại. Bên bán kê khai doanh thu tính thuế và thuế GTGT đầu ra theo số tiền trên hóa đơn; bên mua ghi nhận giá trị mua vào và thuế GTGT đầu vào theo chính hóa đơn đó. Trường hợp này không phát sinh một hóa đơn điều chỉnh riêng vào cuối kỳ.

Hóa đơn và hồ sơ bán hàng cần thống nhất về:

Tên hàng hóa, dịch vụ và số lượng thực tế.
Đơn giá, mức hoặc tỷ lệ chiết khấu.
Giá tính thuế sau chiết khấu.
Thuế suất áp dụng cho từng hàng hóa, dịch vụ.
Tiền thuế GTGT và tổng tiền thanh toán.

Chiết khấu được xác định ở lần mua cuối hoặc kỳ tiếp theo

Nếu chính sách quy định khách hàng chỉ được hưởng chiết khấu khi đạt sản lượng hoặc doanh số lũy kế, bên bán có thể điều chỉnh khoản chiết khấu trên hóa đơn của lần mua cuối cùng hoặc lần mua thuộc kỳ tiếp sau theo quy định về hóa đơn.

Nội dung hóa đơn phải giúp xác định đây là khoản chiết khấu cho doanh số hoặc sản lượng của kỳ trước, đồng thời tách đúng doanh số và thuế GTGT cần giảm theo từng thuế suất. Không nên trừ toàn bộ khoản chiết khấu vào một mặt hàng có thuế suất khác với các giao dịch tạo ra quyền hưởng chiết khấu.

Chiết khấu được xác định sau khi chương trình kết thúc

Khi chương trình đã kết thúc và không còn hóa đơn bán hàng phù hợp để điều chỉnh, bên bán lập hóa đơn điện tử điều chỉnh cho các hóa đơn đã lập. Hồ sơ kèm theo cần có bảng kê thể hiện tối thiểu số, ký hiệu, ngày hóa đơn, giá trị cần điều chỉnh và tiền thuế GTGT điều chỉnh.

Hóa đơn điều chỉnh nên ghi rõ lý do, chẳng hạn điều chỉnh giảm do chiết khấu thương mại theo doanh số của kỳ. Khoản giảm được thể hiện theo nguyên tắc số âm đối với giá trị và tiền thuế cần giảm, phù hợp với chuẩn dữ liệu hóa đơn điện tử.

Nếu người mua là doanh nghiệp, tổ chức kinh tế hoặc hộ, cá nhân kinh doanh, hai bên cần lập văn bản thỏa thuận ghi rõ nội dung sai sót hoặc nội dung cần điều chỉnh trước khi bên bán lập hóa đơn điều chỉnh trong trường hợp pháp luật yêu cầu. Hợp đồng, chính sách chiết khấu, bảng tính doanh số và biên bản đối chiếu cũng cần được lưu cùng hóa đơn.

Cách phân bổ chiết khấu cuối kỳ

Chiết khấu cuối kỳ phải được phân bổ cho đúng các giao dịch đã tạo ra quyền hưởng chiết khấu. Doanh nghiệp có thể thực hiện theo trình tự sau:

Xác định các hóa đơn, hàng hóa và dịch vụ thuộc chương trình.
Loại trừ giao dịch bị trả lại, hủy hoặc không đáp ứng điều kiện nếu chính sách có quy định.
Xác định tổng doanh số chưa có thuế GTGT đủ điều kiện hưởng chiết khấu.
Tách doanh số theo từng mức thuế suất thuế GTGT.
Phân bổ tổng chiết khấu theo tỷ trọng doanh số chưa thuế của từng hóa đơn hoặc từng nhóm thuế suất.
Tính số thuế GTGT cần điều chỉnh giảm trên phần chiết khấu đã phân bổ.
Đối chiếu tổng số phân bổ với chính sách, hóa đơn điều chỉnh và sổ kế toán.

Công thức phân bổ thường dùng là:

Chiết khấu phân bổ cho một hóa đơn = Tổng chiết khấu cuối kỳ × Doanh số chưa thuế đủ điều kiện của hóa đơn / Tổng doanh số chưa thuế đủ điều kiện

Sau đó, tiền thuế GTGT giảm của từng nhóm được xác định bằng khoản chiết khấu phân bổ nhân với thuế suất tương ứng.

Không nên áp dụng một thuế suất duy nhất cho toàn bộ khoản chiết khấu nếu doanh số đủ điều kiện gồm hàng hóa, dịch vụ chịu các mức thuế suất khác nhau. Với hàng hóa không chịu thuế, không phải kê khai tính nộp thuế hoặc áp dụng phương pháp tính thuế khác, doanh nghiệp cần tách riêng thay vì phân bổ chung với doanh thu chịu thuế theo phương pháp khấu trừ.

Chiết khấu thương mại kê khai thuế GTGT thế nào?

Bên bán kê khai ra sao?

Đối với chiết khấu đã thể hiện ngay trên hóa đơn bán hàng, bên bán kê khai doanh thu và thuế GTGT đầu ra theo giá sau chiết khấu. Không kê khai doanh thu theo giá ban đầu rồi tạo thêm một chỉ tiêu giảm riêng nếu hóa đơn đã phản ánh giá thuần.

Đối với hóa đơn điều chỉnh giảm do chiết khấu cuối kỳ, bên bán kê khai giảm doanh thu tính thuế và thuế GTGT đầu ra theo hóa đơn điều chỉnh. Hóa đơn điều chỉnh do hoàn tất chính sách chiết khấu không đồng nhất với hóa đơn sửa sai. Việc kê khai được thực hiện theo kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh, căn cứ quy định áp dụng cho trường hợp điều chỉnh chiết khấu thương mại.

Nếu hóa đơn điều chỉnh đồng thời sửa một sai sót của hóa đơn gốc, kế toán phải tách nguyên nhân và xác định lại kỳ khai phù hợp. Trường hợp sai sót làm giảm nghĩa vụ thuế của kỳ cũ có thể phải thực hiện khai bổ sung làm giảm thuế GTGT phải nộp, thay vì đưa toàn bộ vào kỳ hiện tại dưới tên chiết khấu.

Bên mua kê khai ra sao?

Bên mua phải điều chỉnh giảm giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào và thuế GTGT đầu vào được khấu trừ theo hóa đơn điều chỉnh nhận được.

Nếu thuế GTGT đầu vào của hóa đơn gốc đã được khấu trừ, bên mua kê khai giảm phần thuế đầu vào tương ứng. Nếu chưa kê khai hóa đơn gốc, bên mua có thể kê khai theo giá trị thuần sau khi xem xét đầy đủ hóa đơn gốc và hóa đơn điều chỉnh, bảo đảm không khấu trừ cao hơn số thuế thực tế còn được hưởng.

Trường hợp đầu vào được sử dụng đồng thời cho hoạt động chịu thuế và không chịu thuế, số thuế đầu vào giảm do chiết khấu cũng phải được đưa vào việc phân bổ theo cùng nguyên tắc với khoản đầu vào ban đầu.

Doanh nghiệp cần phân biệt kỳ tính thuế theo tháng hoặc quý với thời điểm ghi nhận hóa đơn điều chỉnh. Nếu chưa xác định đúng chu kỳ, hướng dẫn về kê khai thuế GTGT theo tháng hay quý sẽ giúp tránh đưa hóa đơn vào sai tờ khai.

Có phải khai bổ sung kỳ của hóa đơn gốc không?

Không phải mọi hóa đơn điều chỉnh đều dẫn đến khai bổ sung kỳ gốc:

Nếu hóa đơn gốc đúng và khoản giảm chỉ được xác định sau khi đạt doanh số, đây là điều chỉnh do chiết khấu cuối kỳ. Hai bên kê khai theo quy định dành cho hóa đơn điều chỉnh chiết khấu thương mại.
Nếu hóa đơn gốc sai về giá, thuế suất, tiền thuế hoặc nội dung làm thay đổi nghĩa vụ thuế, đây là xử lý hóa đơn sai sót. Doanh nghiệp phải xem xét khai bổ sung kỳ liên quan theo Luật Quản lý thuế và quy định hóa đơn.
Nếu chứng từ mang tên chiết khấu nhưng thực chất nhằm sửa giá bán đã ghi sai, không được dùng tên gọi đó để tránh thủ tục khai bổ sung.

Thời hạn nộp tờ khai vẫn phụ thuộc phương pháp và chu kỳ khai thuế của từng người nộp thuế. Kế toán nên đối chiếu lịch kê khai thuế doanh nghiệp theo tháng, quý, năm để quản lý hạn nộp hồ sơ sau khi nhận hóa đơn điều chỉnh.

Phân biệt với các khoản giảm giá khác

Giảm giá do hàng lỗi hoặc không đúng chất lượng

Đây là việc điều chỉnh giá của hàng hóa, dịch vụ đã bán vì không đáp ứng thỏa thuận, không phải chiết khấu dựa trên sản lượng hoặc doanh số. Nếu hai bên thống nhất giảm giá thay vì trả lại hàng, bên bán lập hóa đơn điều chỉnh giảm giá tính thuế và thuế GTGT tương ứng.

Hồ sơ nên có biên bản xác nhận tình trạng hàng hóa, căn cứ xác định mức giảm, thỏa thuận giữa hai bên và hóa đơn điều chỉnh. Bên bán giảm thuế GTGT đầu ra, bên mua giảm thuế GTGT đầu vào theo chứng từ hợp lệ.

Chiết khấu thanh toán

Chiết khấu thanh toán phát sinh khi người mua thanh toán sớm hoặc đáp ứng điều kiện về thời hạn thanh toán. Khoản này thường mang bản chất tài chính, không phải khoản giảm giá bán của hàng hóa, dịch vụ nên không điều chỉnh giá tính thuế và thuế GTGT trên hóa đơn bán hàng.

Hai bên hạch toán khoản thu, chi tài chính hoặc xử lý theo bản chất thực tế và chứng từ thanh toán. Tuy nhiên, nếu hợp đồng cho thấy khoản mang tên chiết khấu thanh toán thực chất là giảm giá hàng bán được xác định ngay khi giao dịch, doanh nghiệp phải đánh giá lại cách lập hóa đơn.

Khoản hỗ trợ, thưởng doanh số hoặc hoàn tiền

Khoản tiền bên bán trả cho đại lý hoặc khách hàng không mặc nhiên là chiết khấu thương mại. Cần xác định bên nhận tiền có cung cấp dịch vụ quảng cáo, trưng bày, tiếp thị, thu thập dữ liệu hoặc dịch vụ khác cho bên chi tiền hay không.

Nếu có hoạt động cung cấp dịch vụ, bên cung cấp dịch vụ có thể phải lập hóa đơn theo quy định. Nếu chỉ là khoản hỗ trợ không kèm dịch vụ đối ứng, hồ sơ và nghĩa vụ hóa đơn được xác định theo bản chất khoản thu. Doanh nghiệp cần xem xét hợp đồng thay vì chỉ dựa vào tên gọi “hỗ trợ doanh số”.

Giảm giá trong chương trình khuyến mại

Giảm giá khuyến mại và chiết khấu thương mại có thể cùng làm giảm số tiền khách hàng thanh toán nhưng căn cứ pháp lý và điều kiện thực hiện không hoàn toàn giống nhau. Chương trình khuyến mại còn phải tuân thủ pháp luật thương mại; giá tính thuế và hóa đơn được xác định theo hình thức khuyến mại thực tế.

Doanh nghiệp không nên thay đổi tên từ khuyến mại sang chiết khấu thương mại chỉ để đơn giản hóa hồ sơ.

Sai sót thường gặp và cách xử lý

Gộp doanh số có nhiều thuế suất

Nếu chương trình áp dụng cho nhiều nhóm hàng hóa, doanh nghiệp phải phân bổ chiết khấu theo doanh số của từng mức thuế suất. Việc áp một thuế suất cho toàn bộ khoản giảm có thể làm sai thuế đầu ra của bên bán và thuế đầu vào của bên mua.

Lập hóa đơn chỉ ghi tổng tiền chiết khấu

Hóa đơn điều chỉnh cần cho phép đối chiếu với các hóa đơn gốc. Nếu số lượng hóa đơn lớn, bên bán lập bảng kê kèm theo, ghi rõ số hóa đơn, ngày lập, giá trị và tiền thuế cần điều chỉnh. Bảng kê nội bộ không thay thế hóa đơn điện tử điều chỉnh.

Dùng chiết khấu để sửa hóa đơn sai

Chiết khấu chỉ được sử dụng khi có chính sách và điều kiện hưởng thực tế. Nếu đơn giá ban đầu bị ghi sai, doanh nghiệp phải xử lý hóa đơn sai sót theo quy định, không lập một khoản chiết khấu giả để bù trừ.

Hai bên kê khai không cùng căn cứ

Bên bán và bên mua nên đối chiếu hóa đơn điều chỉnh, bảng phân bổ và thời điểm nhận hóa đơn trước khi nộp tờ khai. Chênh lệch thường phát sinh khi bên bán phân bổ theo doanh số chưa thuế nhưng bên mua lại hạch toán theo tổng tiền thanh toán hoặc khi hai bên áp dụng khác nhau cho các nhóm thuế suất.

Thiếu hồ sơ chứng minh chính sách

Một bộ hồ sơ chiết khấu cuối kỳ nên có:

Hợp đồng, phụ lục hoặc chính sách chiết khấu đã được ban hành.
Điều kiện về sản lượng, doanh số và thời gian áp dụng.
Bảng tổng hợp doanh số đủ điều kiện.
Bảng phân bổ chiết khấu theo hóa đơn và thuế suất.
Biên bản đối chiếu hoặc thỏa thuận giữa hai bên khi cần.
Hóa đơn điều chỉnh và dữ liệu thể hiện việc gửi, nhận hóa đơn.
Chứng từ thanh toán hoặc bù trừ công nợ.
Bút toán kế toán và tờ khai thuế liên quan.

Checklist cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh

Trước khi lập hóa đơn chiết khấu thương mại, kế toán nên kiểm tra lần lượt:

Khoản giảm có thực sự phụ thuộc vào số lượng hoặc doanh số không?
Điều kiện hưởng chiết khấu đã được lập thành hồ sơ chưa?
Chiết khấu được xác định tại từng lần mua hay chỉ xác định cuối kỳ?
Các hóa đơn liên quan có cùng thuế suất không?
Khoản chiết khấu đã được phân bổ theo doanh số chưa thuế chưa?
Hóa đơn điều chỉnh có ghi đúng lý do và số tiền giảm không?
Bảng kê có đủ thông tin để đối chiếu từng hóa đơn gốc không?
Bên bán đã giảm doanh thu và thuế GTGT đầu ra đúng kỳ chưa?
Bên mua đã giảm giá trị mua vào và thuế GTGT được khấu trừ chưa?
Đây là điều chỉnh do chính sách chiết khấu hay thực chất là sửa hóa đơn sai?

Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh tại Đà Nẵng và Huế thường gặp khó khăn khi chương trình chiết khấu kéo dài qua nhiều kỳ khai thuế hoặc liên quan nhiều mức thuế suất. Khi sử dụng dịch vụ kế toán Đà Nẵng hoặc dịch vụ kế toán Huế, doanh nghiệp nên yêu cầu đơn vị phụ trách kiểm tra đồng thời hợp đồng, hóa đơn điện tử, bảng phân bổ và tờ khai của cả hai bên. Phạm vi dịch vụ kế toán cũng cần làm rõ trách nhiệm khai báo thuế, xử lý hóa đơn điều chỉnh và rà soát số liệu khi quyết toán thuế.