Doanh nghiệp được thuê dịch vụ làm kế toán trưởng thay vì tuyển nhân sự nội bộ nếu ký hợp đồng với doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh dịch vụ kế toán đáp ứng điều kiện pháp luật. Người được đơn vị cung cấp cử làm kế toán trưởng cũng phải có trình độ, thời gian công tác thực tế, chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng và không thuộc trường hợp bị cấm làm kế toán.
Căn cứ chính gồm Luật Kế toán số 88/2015/QH13, Nghị định số 174/2016/NĐ-CP và Thông tư số 296/2016/TT-BTC, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 44/2019/TT-BTC. Doanh nghiệp nên kiểm tra tình trạng hiệu lực của văn bản và giấy tờ hành nghề tại thời điểm ký vì quy định có thể tiếp tục được sửa đổi.
Thuê dịch vụ làm kế toán trưởng cần điều kiện gì?
Theo Điều 56 Luật Kế toán số 88/2015/QH13, đơn vị kế toán được ký hợp đồng với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán hoặc hộ kinh doanh dịch vụ kế toán để thuê dịch vụ làm kế toán hoặc làm kế toán trưởng.
Để việc thuê ngoài phù hợp, cần đồng thời đáp ứng ba nhóm điều kiện:
- Bên cung cấp đúng tư cách pháp lý: Là doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh dịch vụ kế toán đủ điều kiện theo Luật Kế toán, không chỉ là một cá nhân nhận việc tự do.
- Người trực tiếp làm kế toán trưởng đủ tiêu chuẩn: Có chuyên môn, kinh nghiệm thực tế, chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng và không thuộc trường hợp bị cấm làm kế toán.
- Có hợp đồng và phạm vi công việc rõ ràng: Xác định người được cử phụ trách, quyền tiếp cận dữ liệu, trách nhiệm ký hồ sơ, chế độ báo cáo, bảo mật, bàn giao và xử lý sai sót.
Doanh nghiệp có thể tham khảo các quy định nền tảng trong Luật Kế toán và văn bản hướng dẫn, nhưng nên đối chiếu thêm loại hình, quy mô và chế độ kế toán đang áp dụng cho đơn vị mình.
Khi nào doanh nghiệp được thuê kế toán trưởng?

Thuê ngoài thường phù hợp khi doanh nghiệp thuộc diện phải bố trí kế toán trưởng nhưng chưa có nhân sự nội bộ đáp ứng tiêu chuẩn, cần người kiểm soát sổ sách độc lập hoặc muốn kết hợp kế toán trưởng với công việc khai báo thuế, lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế.
Việc thuê dịch vụ không bị giới hạn ở doanh nghiệp mới thành lập. Doanh nghiệp đang hoạt động vẫn có thể chuyển từ nhân sự nội bộ sang dịch vụ kế toán trưởng thuê ngoài nếu bên cung cấp và người được cử đáp ứng đầy đủ điều kiện.
Một số tình huống phổ biến gồm:
- Doanh nghiệp mới thành lập chưa tuyển được kế toán trưởng đủ tiêu chuẩn.
- Bộ phận kế toán chỉ có nhân sự nhập liệu, theo dõi hóa đơn hoặc khai thuế nhưng chưa có người đủ điều kiện giữ chức danh kế toán trưởng.
- Kế toán trưởng cũ nghỉ việc và doanh nghiệp cần bảo đảm công việc không bị gián đoạn.
- Doanh nghiệp cần rà soát sổ sách trước khi lập báo cáo tài chính hoặc quyết toán thuế.
- Doanh nghiệp tại Đà Nẵng hoặc Huế muốn sử dụng dịch vụ địa phương để thuận tiện bàn giao chứng từ và làm việc trực tiếp khi cần.
Dù thuê ngoài, người đại diện theo pháp luật vẫn có trách nhiệm tổ chức công tác kế toán tại doanh nghiệp. Hợp đồng dịch vụ không đương nhiên chuyển toàn bộ trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp sang bên cung cấp.
Phân biệt kế toán trưởng và người phụ trách kế toán
Hai vị trí này không nên được dùng thay thế cho nhau trong hợp đồng, quyết định phân công hoặc hồ sơ đăng ký với cơ quan liên quan.
| Tiêu chí | Kế toán trưởng | Người phụ trách kế toán |
|---|---|---|
| Bản chất vị trí | Người đứng đầu bộ máy kế toán, thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo Luật Kế toán | Người được bố trí phụ trách công tác kế toán trong trường hợp pháp luật cho phép chưa hoặc không phải bố trí kế toán trưởng |
| Điều kiện chuyên môn | Phải đáp ứng tiêu chuẩn tại Điều 54 Luật Kế toán và quy định hướng dẫn | Phải đáp ứng tiêu chuẩn tương ứng theo Nghị định số 174/2016/NĐ-CP; không nên mặc định rằng mọi người làm kế toán đều có thể đảm nhiệm |
| Thời hạn | Được bố trí ổn định theo yêu cầu tổ chức bộ máy kế toán | Có thể là giải pháp trong thời gian chuyển tiếp đối với đơn vị mới thành lập; thời gian phụ trách trong trường hợp này tối đa 12 tháng, sau đó phải bố trí kế toán trưởng, trừ trường hợp pháp luật cho phép chỉ bố trí người phụ trách kế toán |
| Phạm vi áp dụng | Đơn vị kế toán thuộc diện phải có kế toán trưởng | Doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng; một số trường hợp khác thực hiện theo quy định chuyên ngành |
Nghị định số 174/2016/NĐ-CP quy định đơn vị kế toán mới thành lập có thể bố trí người phụ trách kế toán trong thời gian tối đa 12 tháng. Sau thời gian này, đơn vị phải bố trí kế toán trưởng, trừ trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng.
Việc xác định doanh nghiệp có phải là doanh nghiệp siêu nhỏ hay không cần căn cứ tiêu chí pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang có hiệu lực, không chỉ dựa vào cách doanh nghiệp tự mô tả quy mô.
Điều kiện cung cấp dịch vụ kế toán trưởng
Đối với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán
Doanh nghiệp cung cấp phải thuộc loại hình được Luật Kế toán cho phép và có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán còn hiệu lực. Các điều kiện trọng yếu được quy định tại Điều 59 và Điều 60 Luật Kế toán số 88/2015/QH13, bao gồm yêu cầu về số lượng kế toán viên hành nghề, người đại diện theo pháp luật và cơ cấu thành viên góp vốn tùy loại hình doanh nghiệp.
Khách hàng không nên chỉ kiểm tra ngành nghề ghi trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Đăng ký ngành nghề và đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán là hai vấn đề khác nhau.
Đối với hộ kinh doanh dịch vụ kế toán
Điều 65 Luật Kế toán quy định hộ kinh doanh được phép kinh doanh dịch vụ kế toán khi đáp ứng điều kiện tương ứng, trong đó cá nhân hoặc người đại diện hộ phải có chứng chỉ kế toán viên và đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán theo quy định.
Do cơ chế giấy phép của hộ kinh doanh không hoàn toàn giống doanh nghiệp, bên thuê cần kiểm tra đúng loại giấy tờ áp dụng thay vì yêu cầu máy móc cùng một bộ hồ sơ cho mọi nhà cung cấp.
Đối với người được cử làm kế toán trưởng
Theo Điều 54 Luật Kế toán, người làm kế toán trưởng phải đáp ứng các yêu cầu chính:
- Có phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, trung thực, liêm khiết và có ý thức chấp hành pháp luật.
- Có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán từ trung cấp trở lên.
- Có chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng.
- Có thời gian công tác thực tế về kế toán ít nhất 2 năm nếu có trình độ đại học trở lên, hoặc ít nhất 3 năm nếu có trình độ trung cấp, cao đẳng.
- Không thuộc các trường hợp không được làm kế toán quy định tại Điều 52 Luật Kế toán và Điều 19 Nghị định số 174/2016/NĐ-CP.
Ngoài tiêu chuẩn làm kế toán trưởng, người thực hiện công việc thông qua đơn vị kinh doanh dịch vụ kế toán còn phải đáp ứng yêu cầu về đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán. Doanh nghiệp nên đối chiếu họ tên người được cử trong hợp đồng với giấy tờ hành nghề, thay vì chỉ kiểm tra hồ sơ chung của công ty cung cấp.
Hồ sơ thuê kế toán trưởng cần kiểm tra

Trước khi ký hợp đồng dịch vụ kế toán trưởng thuê ngoài, doanh nghiệp nên yêu cầu xem bản chính, bản điện tử có thể xác thực hoặc bản sao phù hợp của các giấy tờ sau.
Hồ sơ của đơn vị cung cấp
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
- Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán đối với trường hợp pháp luật yêu cầu.
- Thông tin về người đại diện theo pháp luật, địa chỉ hoạt động và tình trạng hoạt động của đơn vị.
- Danh sách hoặc văn bản xác nhận người được cử trực tiếp làm kế toán trưởng cho khách hàng.
- Quy trình bảo mật, lưu trữ, sao lưu và bàn giao dữ liệu kế toán.
Hồ sơ của người được cử làm kế toán trưởng
- Bằng tốt nghiệp chuyên ngành kế toán, kiểm toán hoặc chuyên ngành phù hợp.
- Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng.
- Tài liệu chứng minh thời gian công tác thực tế về kế toán.
- Chứng chỉ kế toán viên và giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán còn giá trị, nếu thuộc trường hợp phải có.
- Giấy tờ nhận diện để đối chiếu đúng người thực hiện công việc.
- Cam kết không thuộc trường hợp bị cấm làm kế toán và không có xung đột lợi ích ảnh hưởng đến tính độc lập của công việc.
Chỉ có chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng chưa đủ để kết luận một người đủ điều kiện. Doanh nghiệp còn phải kiểm tra trình độ, thời gian công tác thực tế, trường hợp bị cấm và điều kiện hành nghề dịch vụ kế toán.
Hồ sơ doanh nghiệp cần chuẩn bị để bàn giao
Bên thuê thường phải cung cấp hồ sơ pháp lý, dữ liệu kế toán và thông tin thuế liên quan, chẳng hạn:
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, điều lệ và thông tin người đại diện theo pháp luật.
- Thông tin tài khoản ngân hàng, chữ ký số, hóa đơn điện tử và tài khoản khai thuế theo phạm vi được bàn giao.
- Sổ kế toán, báo cáo tài chính, tờ khai thuế và thông báo của cơ quan thuế các kỳ trước.
- Hợp đồng kinh tế, hóa đơn đầu vào, hóa đơn đầu ra, chứng từ ngân hàng, hồ sơ tiền lương và tài sản.
- Biên bản bàn giao với kế toán trưởng hoặc đơn vị dịch vụ cũ.
- Danh sách các vấn đề đang xử lý, nghĩa vụ còn tồn tại và thời hạn báo cáo sắp đến.
Một checklist hồ sơ bàn giao cho dịch vụ kế toán giúp hai bên ghi nhận rõ số lượng chứng từ, kỳ kế toán và tình trạng dữ liệu, hạn chế tranh chấp khi hồ sơ bị thiếu hoặc không đồng nhất.
Nội dung cần có trong hợp đồng dịch vụ
Hợp đồng không nên chỉ ghi chung là “làm kế toán trưởng”. Phạm vi càng mơ hồ, doanh nghiệp càng khó xác định trách nhiệm khi phát sinh chậm nộp, sai lệch số liệu hoặc thiếu chứng từ.
Các nội dung nên được làm rõ gồm:
- Căn cứ pháp lý và tư cách của hai bên.
- Họ tên người được cử làm kế toán trưởng, điều kiện thay thế người phụ trách và thời gian báo trước.
- Thời điểm bắt đầu, thời hạn cung cấp dịch vụ và kỳ kế toán thuộc phạm vi xử lý.
- Công việc cụ thể: tổ chức sổ sách, kiểm tra chứng từ, lập báo cáo tài chính, khai báo thuế, giải trình số liệu hoặc hỗ trợ quyết toán thuế.
- Quyền ký và phạm vi ký trên báo cáo, chứng từ hoặc hồ sơ điện tử.
- Trách nhiệm cung cấp chứng từ đúng hạn của doanh nghiệp.
- Thời hạn kiểm tra, phản hồi và hoàn thành từng đầu việc.
- Cách quản lý chữ ký số, tài khoản thuế điện tử, phần mềm và dữ liệu kế toán.
- Nghĩa vụ bảo mật thông tin khách hàng, nhân sự, doanh thu và giao dịch ngân hàng.
- Phương án xử lý khi số liệu kỳ trước có sai sót hoặc hồ sơ bàn giao không đầy đủ.
- Trách nhiệm giải trình, khắc phục thiệt hại và xử lý vi phạm hợp đồng.
- Quy trình bàn giao khi chấm dứt dịch vụ.
Doanh nghiệp có thể dùng checklist hợp đồng dịch vụ kế toán thuế để đối chiếu trước khi ký, nhất là các điều khoản về phạm vi công việc, thời hạn và quyền quản lý dữ liệu.
Quy trình lựa chọn đơn vị tại Đà Nẵng và Huế

Doanh nghiệp tìm dịch vụ kế toán Đà Nẵng hoặc dịch vụ kế toán Huế nên ưu tiên năng lực pháp lý và khả năng xử lý hồ sơ thực tế, thay vì chọn chỉ dựa trên báo giá.
Quy trình tham khảo gồm:
- Xác định đúng nhu cầu: Chỉ thuê kế toán trưởng hay thuê trọn gói cả làm sổ sách, khai báo thuế, báo cáo tài chính và quyết toán thuế.
- Kiểm tra tình trạng pháp lý: Đối chiếu đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đủ điều kiện và thông tin hành nghề của người được cử.
- Đánh giá hồ sơ hiện tại: Xác định kỳ kế toán chưa hoàn thành, chứng từ còn thiếu, sai lệch giữa thuế và sổ sách hoặc nghĩa vụ đang quá hạn.
- Yêu cầu đề xuất công việc bằng văn bản: Phân biệt rõ việc định kỳ, việc phát sinh và phần không thuộc phí dịch vụ.
- Phỏng vấn người trực tiếp phụ trách: Không chỉ làm việc với nhân viên bán hàng; cần biết ai sẽ kiểm tra và chịu trách nhiệm chuyên môn.
- Ký hợp đồng và lập biên bản bàn giao: Ghi rõ dữ liệu, chứng từ, tài khoản được giao và quyền truy cập của từng bên.
- Đánh giá định kỳ: Kiểm tra tiến độ khai nộp, đối chiếu sổ sách và khả năng phản hồi của đơn vị dịch vụ.
Nếu cần thuê theo chức danh, doanh nghiệp có thể tìm hiểu dịch vụ thuê kế toán trưởng tại Đà Nẵng. Trường hợp thuê trọn gói, cần yêu cầu báo giá theo khối lượng chứng từ, loại hình hoạt động, số lao động, số tài khoản ngân hàng và mức độ hoàn thiện của dữ liệu; không nên suy ra chi phí chỉ từ doanh thu hoặc quy mô vốn.
Sau khi triển khai, doanh nghiệp nên định kỳ kiểm tra chất lượng dịch vụ kế toán thông qua tình trạng tờ khai, sổ chi tiết, công nợ, chứng từ và báo cáo tài chính. Việc này đặc biệt cần thiết khi kế toán trưởng làm việc từ xa hoặc đồng thời phụ trách nhiều khách hàng.
Câu hỏi thường gặp
Có thể thuê một cá nhân tự do làm kế toán trưởng không?
Không nên ký trực tiếp với cá nhân chỉ dựa trên bằng cấp hoặc chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng. Điều 56 Luật Kế toán quy định đơn vị kế toán thuê dịch vụ thông qua doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán hoặc hộ kinh doanh dịch vụ kế toán đủ điều kiện. Người trực tiếp được cử vẫn phải đáp ứng tiêu chuẩn của kế toán trưởng và điều kiện hành nghề liên quan.
Doanh nghiệp mới thành lập được dùng người phụ trách kế toán bao lâu?
Theo Nghị định số 174/2016/NĐ-CP, đơn vị kế toán mới thành lập có thể bố trí người phụ trách kế toán trong thời gian tối đa 12 tháng. Sau thời gian đó phải bố trí kế toán trưởng, trừ trường hợp pháp luật cho phép bố trí người phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng.
Doanh nghiệp siêu nhỏ có bắt buộc thuê kế toán trưởng không?
Doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng theo Nghị định số 174/2016/NĐ-CP. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải đáp ứng đúng tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định hiện hành; không thể tự lựa chọn chế độ này chỉ vì có ít nhân viên hoặc ít hóa đơn.
Hộ kinh doanh có phải thuê kế toán trưởng không?
Không nên áp dụng máy móc nghĩa vụ tổ chức kế toán của doanh nghiệp cho mọi hộ kinh doanh. Hộ kinh doanh cần xác định chế độ kế toán, phương pháp quản lý thuế và quy mô hoạt động đang áp dụng. Nếu chỉ cần làm sổ, khai thuế hoặc quyết toán, hợp đồng nên ghi đúng là dịch vụ kế toán, khai báo thuế hay tư vấn thuế, không ghi chức danh kế toán trưởng khi pháp luật không yêu cầu.
Thuê kế toán trưởng có bao gồm khai báo và quyết toán thuế không?
Không mặc nhiên bao gồm. Kế toán trưởng có nhiệm vụ tổ chức và kiểm soát công tác kế toán, nhưng phạm vi khai thuế, lập hồ sơ quyết toán, làm việc với cơ quan thuế hoặc xử lý số liệu cũ phải được ghi cụ thể trong hợp đồng. Doanh nghiệp cần hỏi rõ đầu việc nào thuộc phí định kỳ và đầu việc nào tính riêng.
Thuê ngoài rồi doanh nghiệp có hết trách nhiệm về sổ sách không?
Không. Người đại diện theo pháp luật vẫn phải tổ chức công tác kế toán, cung cấp chứng từ trung thực và kiểm soát việc thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp. Đơn vị dịch vụ và người được cử chịu trách nhiệm trong phạm vi công việc, nghĩa vụ nghề nghiệp và hợp đồng đã ký, nhưng việc thuê ngoài không loại bỏ trách nhiệm của bên thuê.
