Doanh nghiệp thuê tài sản cá nhân: Ai khai thuế?

Câu trả lời ngắn gọn: không phải mọi trường hợp doanh nghiệp thuê tài sản của cá nhân đều mặc nhiên phải khai thuế thay. Trách nhiệm khai và nộp thuế cần được xác định từ nội dung hợp đồng, chủ thể cho thuê, loại tài sản, kỳ phát sinh nghĩa vụ và quy định áp dụng tại thời điểm kê khai.

Nếu hợp đồng quy định doanh nghiệp là bên khai, nộp thuế thay thì doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ theo thỏa thuận và quy định quản lý thuế. Nếu hợp đồng không giao trách nhiệm này cho doanh nghiệp, cá nhân cho thuê tự thực hiện nghĩa vụ thuế phát sinh. Việc doanh nghiệp nộp thay không làm thay đổi người có thu nhập từ hoạt động cho thuê.

Doanh nghiệp thuê tài sản cá nhân ai khai thuế?

Khoản 1 Điều 8 Thông tư 40/2021/TT-BTC quy định các trường hợp tổ chức khai thuế, nộp thuế thay cho cá nhân. Đối với hoạt động cho thuê tài sản, doanh nghiệp thực hiện khai và nộp thay khi hợp đồng thuê có thỏa thuận bên thuê là người thực hiện nghĩa vụ thuế thay cho bên cho thuê.

Doanh nghiệp nên đọc đồng thời các điều khoản về:

  • Giá thuê đã bao gồm hay chưa bao gồm các khoản thuế phát sinh.
  • Bên chịu nghĩa vụ thuế về mặt kinh tế.
  • Bên trực tiếp lập, ký và nộp hồ sơ khai thuế.
  • Bên nộp tiền vào ngân sách nhà nước.
  • Cách xử lý tiền thuế đã nộp thay khi thanh toán tiền thuê.
  • Thời điểm thanh toán, trả trước hoặc đối trừ tiền thuê.

Không nên chỉ dựa vào tên gọi “giá thuê trọn gói” để kết luận ai phải kê khai. Hợp đồng cần thể hiện rõ cả trách nhiệm thực hiện thủ tục và cách xác định khoản tiền doanh nghiệp trả cho cá nhân.

Trường hợp bên cho thuê hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh, cách quản lý nghĩa vụ thuế có thể khác với cá nhân cho thuê đơn lẻ. Doanh nghiệp có thể tham khảo thêm nội dung về hộ kinh doanh cho thuê tài sản khai thuế để phân loại đúng chủ thể trước khi chuẩn bị hồ sơ.

Xác định trách nhiệm theo từng tình huống

Ảnh minh hoạ: Doanh nghiệp thuê tài sản cá nhân: Ai khai thuế?

Hợp đồng quy định doanh nghiệp khai và nộp thuế thay

Doanh nghiệp có trách nhiệm:

  1. Thu thập thông tin định danh và thông tin thuế của cá nhân cho thuê.
  2. Xác định loại tài sản, địa điểm cho thuê, thời hạn thuê và doanh thu theo hợp đồng.
  3. Lập hồ sơ khai thuế thay theo biểu mẫu áp dụng cho hoạt động cho thuê tài sản tại kỳ kê khai.
  4. Nộp hồ sơ đúng cơ quan thuế có thẩm quyền.
  5. Nộp tiền thuế thay và lưu chứng từ nộp ngân sách.
  6. Đối chiếu số thuế đã nộp thay với điều khoản về giá thuê trong hợp đồng.

Trên hồ sơ phải thể hiện doanh nghiệp thực hiện khai thay, nộp thay cho cá nhân. Thông tin của người có hoạt động cho thuê vẫn là thông tin của cá nhân cho thuê, không chuyển thành doanh thu cho thuê của doanh nghiệp.

Hợp đồng quy định cá nhân tự khai và nộp thuế

Cá nhân cho thuê chịu trách nhiệm thực hiện thủ tục thuế phát sinh. Doanh nghiệp cần yêu cầu bên cho thuê cung cấp các tài liệu cần thiết để chứng minh việc thực hiện hợp đồng và hoàn thiện hồ sơ chi phí.

Doanh nghiệp không nên tự động khấu trừ một khoản tiền được gọi là “tiền thuế” nếu hợp đồng không có thỏa thuận và chưa xác định được nghĩa vụ thực tế. Khi thanh toán, nội dung chứng từ cần thống nhất với giá thuê, kỳ thuê và số tiền phải trả theo hợp đồng.

Hợp đồng chưa quy định rõ bên thực hiện nghĩa vụ thuế

Hai bên nên ký phụ lục trước khi kê khai hoặc thanh toán các kỳ tiếp theo. Phụ lục cần làm rõ:

  • Cá nhân tự khai hay doanh nghiệp khai thay.
  • Giá thuê bao gồm hay không bao gồm thuế.
  • Tiền thuế nộp thay có được cộng vào chi phí thuê hay khấu trừ từ tiền trả cho cá nhân.
  • Trách nhiệm cung cấp thông tin và ký hồ sơ.
  • Cách xử lý khi cơ quan thuế điều chỉnh nghĩa vụ của kỳ thuê.

Không nên lập phụ lục có nội dung trái với giao dịch thực tế hoặc lùi ngày để hợp thức hóa hồ sơ.

Thuê tài sản thuộc sở hữu của nhiều người

Doanh nghiệp cần kiểm tra giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, đồng sở hữu hoặc quyền cho thuê. Nếu một người đại diện ký hợp đồng, hồ sơ cần có căn cứ ủy quyền phù hợp. Thông tin người nhận tiền, người có thu nhập và người đứng tên trên hồ sơ thuế phải được đối chiếu để tránh kê khai sai chủ thể.

Trả trước tiền thuê nhiều kỳ

Hợp đồng và chứng từ phải thể hiện rõ thời gian được quyền sử dụng tài sản tương ứng với khoản trả trước. Bộ phận kế toán cần phân bổ chi phí theo thời gian sử dụng và xác định nghĩa vụ kê khai theo quy định áp dụng cho kỳ phát sinh, thay vì đưa toàn bộ khoản trả trước vào chi phí chỉ dựa trên ngày chuyển tiền.

Hồ sơ khai thuế thay cho cá nhân cho thuê tài sản

Khi doanh nghiệp khai thuế thay cá nhân cho thuê tài sản, bộ hồ sơ thực tế thường cần được chuẩn bị từ các nhóm tài liệu sau:

  • Tờ khai áp dụng cho hoạt động cho thuê tài sản theo biểu mẫu hiện hành.
  • Hợp đồng thuê và các phụ lục sửa đổi, gia hạn hoặc điều chỉnh giá thuê.
  • Giấy tờ định danh, mã số thuế và thông tin liên hệ của cá nhân cho thuê.
  • Giấy tờ về tài sản hoặc căn cứ chứng minh quyền cho thuê.
  • Bảng xác định thời gian thuê, kỳ thanh toán và khoản doanh thu theo hợp đồng.
  • Văn bản ủy quyền nếu người ký hoặc người thực hiện thủ tục không phải chủ thể trực tiếp.
  • Chứng từ nộp tiền vào ngân sách nhà nước.
  • Hồ sơ điều chỉnh hoặc bổ sung nếu hợp đồng, thời gian thuê hay số tiền thanh toán thay đổi.

Thành phần hồ sơ cụ thể phải được kiểm tra theo loại tài sản và quy định đang áp dụng tại kỳ kê khai. Với bất động sản, doanh nghiệp cũng cần xác định đúng cơ quan thuế theo địa điểm có tài sản; không nên mặc định nộp tại cơ quan quản lý trụ sở doanh nghiệp.

Để kiểm soát đồng bộ các nghĩa vụ phát sinh trong kỳ, doanh nghiệp có thể kết hợp hồ sơ thuê tài sản với lịch kê khai thuế doanh nghiệp theo tháng, quý, năm.

Checklist hợp đồng thuê tài sản cá nhân

Một hợp đồng phục vụ cả quản lý giao dịch và hồ sơ thuế nên có tối thiểu các nội dung sau:

  • Thông tin đầy đủ của doanh nghiệp và cá nhân cho thuê.
  • Mã số thuế của cá nhân nếu đã được cấp.
  • Mô tả tài sản, hiện trạng và giấy tờ chứng minh quyền cho thuê.
  • Địa điểm đặt tài sản hoặc địa chỉ bất động sản.
  • Mục đích thuê và phạm vi sử dụng.
  • Thời hạn thuê, ngày bàn giao và ngày kết thúc.
  • Giá thuê, kỳ thanh toán và phương thức thanh toán.
  • Cách xử lý tiền đặt cọc, tiền trả trước và tiền bồi thường nếu có.
  • Giá thuê đã bao gồm hay chưa bao gồm nghĩa vụ thuế.
  • Bên trực tiếp khai thuế và nộp thuế.
  • Cách đối trừ số thuế doanh nghiệp nộp thay với tiền thuê.
  • Trách nhiệm cung cấp hồ sơ, ký tờ khai và giải trình với cơ quan thuế.
  • Điều kiện điều chỉnh giá, gia hạn hoặc chấm dứt hợp đồng.
  • Biên bản bàn giao, hoàn trả và xác nhận công nợ.

Tiền đặt cọc cần được tách rõ khỏi tiền thuê. Khi khoản đặt cọc được dùng để thanh toán hoặc bù trừ nghĩa vụ, doanh nghiệp phải có biên bản hay thỏa thuận thể hiện đúng bản chất chuyển đổi của khoản tiền.

Hồ sơ tính chi phí thuê tài sản cá nhân

Ảnh minh hoạ: Doanh nghiệp thuê tài sản cá nhân: Ai khai thuế?

Điều 4 Thông tư 96/2015/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Điều 6 Thông tư 78/2014/TT-BTC quy định hồ sơ đối với chi phí thuê tài sản của cá nhân. Tùy nội dung hợp đồng, doanh nghiệp cần lưu các tài liệu cốt lõi sau:

Khi cá nhân tự thực hiện nghĩa vụ thuế

  • Hợp đồng thuê tài sản và phụ lục liên quan.
  • Chứng từ thanh toán tiền thuê.
  • Biên bản bàn giao tài sản.
  • Tài liệu chứng minh tài sản được sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
  • Hồ sơ phân bổ chi phí nếu tiền thuê được trả trước cho nhiều kỳ.

Khi doanh nghiệp khai và nộp thuế thay

Ngoài hợp đồng và chứng từ thanh toán tiền thuê, doanh nghiệp cần lưu chứng từ nộp thuế thay cho cá nhân. Hợp đồng phải thể hiện rõ trách nhiệm này để chứng từ nộp thay có căn cứ liên kết với giao dịch thuê.

Nếu hợp đồng quy định tiền thuê chưa bao gồm thuế và doanh nghiệp nộp thuế thay, việc xác định khoản chi được trừ phải bám sát điều khoản hợp đồng và quy định thuế thu nhập doanh nghiệp đang áp dụng. Không nên tự cộng tiền thuế vào chi phí khi hợp đồng chỉ ghi giá thuê đã bao gồm toàn bộ nghĩa vụ.

Checklist chứng từ thanh toán

  • Phiếu chi, ủy nhiệm chi hoặc chứng từ chuyển tiền phù hợp với phương thức thanh toán.
  • Nội dung thanh toán ghi rõ kỳ thuê và hợp đồng liên quan.
  • Giấy biên nhận của cá nhân nếu giao dịch thanh toán theo phương thức cần xác nhận trực tiếp.
  • Biên bản đối chiếu công nợ khi thanh toán nhiều đợt.
  • Chứng từ đối trừ tiền đặt cọc hoặc khoản doanh nghiệp đã nộp thay.
  • Chứng từ đáp ứng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt khi pháp luật yêu cầu.

Doanh nghiệp không nên mặc định mọi khoản thuê tài sản của cá nhân đều phải có hóa đơn mới được tính chi phí. Hồ sơ cần được xem xét theo quy định về chi phí được trừ, hóa đơn điện tử và nghĩa vụ thực tế của người cho thuê tại thời điểm phát sinh.

Những sai sót doanh nghiệp cần tránh

  • Hợp đồng ghi cá nhân tự nộp thuế nhưng doanh nghiệp lại kê khai thay mà không có phụ lục điều chỉnh.
  • Không xác định giá thuê đã bao gồm hay chưa bao gồm thuế.
  • Kê khai theo thông tin doanh nghiệp thay vì thông tin cá nhân có thu nhập cho thuê.
  • Nộp hồ sơ không đúng cơ quan thuế có thẩm quyền.
  • Chuyển tiền cho người không phải bên cho thuê nhưng thiếu giấy ủy quyền hoặc căn cứ thanh toán.
  • Không lưu chứng từ nộp thuế thay cùng bộ hồ sơ chi phí.
  • Đưa toàn bộ tiền thuê trả trước vào chi phí của một kỳ mà không xem xét thời gian sử dụng tài sản.
  • Gộp tiền đặt cọc với tiền thuê ngay khi chuyển tiền.
  • Sao chép mức thuế hoặc điều kiện áp dụng từ kỳ cũ mà không kiểm tra văn bản hiện hành.
  • Chỉ có chứng từ thanh toán nhưng thiếu hợp đồng, biên bản bàn giao hoặc căn cứ chứng minh mục đích kinh doanh.

Ngưỡng doanh thu, phương pháp xác định thuế và mức thuế có thể phụ thuộc vào pháp luật áp dụng trong từng kỳ. Vì vậy, bài viết này không suy diễn một mức chung cho mọi hợp đồng; doanh nghiệp cần đối chiếu thời gian phát sinh và tình trạng hiệu lực của văn bản trước khi lập tờ khai.

Căn cứ pháp lý cần đối chiếu

Ảnh minh hoạ: Doanh nghiệp thuê tài sản cá nhân: Ai khai thuế?

Các văn bản chính liên quan đến việc doanh nghiệp thuê tài sản của cá nhân gồm:

  • Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14.
  • Nghị định 126/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế và các văn bản sửa đổi, bổ sung có liên quan.
  • Thông tư 40/2021/TT-BTC hướng dẫn thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
  • Thông tư 100/2021/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 40/2021/TT-BTC.
  • Thông tư 96/2015/TT-BTC, đặc biệt Điều 4 sửa đổi, bổ sung quy định về các khoản chi được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.
  • Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
  • Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 đối với các kỳ thuộc phạm vi áp dụng của luật này.

Khi xử lý hồ sơ, cần kiểm tra cả ngày ký hợp đồng, kỳ thanh toán và thời điểm phát sinh nghĩa vụ. Một văn bản có hiệu lực ở thời điểm quyết toán hiện tại không nhất thiết được áp dụng hồi tố cho kỳ thuê trước đó.

Hỗ trợ khai thuế tại Đà Nẵng và Huế

Doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp khó khăn khi hợp đồng thuê nhà, văn phòng, kho, xe hoặc máy móc không quy định rõ trách nhiệm thuế. Trước khi kê khai, nên rà soát đồng thời hợp đồng, chứng từ thanh toán, hồ sơ tài sản và cách hạch toán để tránh tình trạng hồ sơ thuế khác với sổ kế toán.

Doanh nghiệp tại Đà Nẵng và Huế có thể sử dụng dịch vụ khai báo thuế doanh nghiệp để kiểm tra trách nhiệm khai thay, chuẩn hóa hồ sơ thuê tài sản cá nhân và theo dõi chứng từ phục vụ quyết toán thuế. Khi lựa chọn dịch vụ kế toán Đà Nẵng hoặc dịch vụ kế toán Huế, doanh nghiệp nên cung cấp hợp đồng ngay từ đầu thay vì chờ đến kỳ quyết toán mới bổ sung hồ sơ.

Một quy trình phù hợp cần giải quyết đủ ba việc: xác định đúng người khai thuế, nộp đúng nghĩa vụ phát sinh và lưu đủ căn cứ để bảo vệ chi phí thuê tài sản cá nhân khi cơ quan thuế kiểm tra.